بازیهای مغزی، مغز پیر را جوانتر نگه میدارند: یک شاهد تازه از تصویربرداری مغز
تیمی از پژوهشگران دانشگاه مکگیل و شرکت Posit Science، در قالب کارآزمایی تصادفیسازیشده و دوسوکور، ۹۲ فرد سالمند سالم (میانگین سنی حدود ۷۲ سال) را به مدت ۱۰ هفته، هفت جلسه در هفته (مجموعاً ۳۵ ساعت)، با دو بازی دیجیتال از پلتفرم BrainHQ به نامهای Double Decision و Freeze Frame تمرین دادند. این دو بازی تمرینی بر سرعت پردازش بینایی و توجه دوکاره (dual-task) تمرکز دارند.
شیوهای نوین برای سنجش اثر: نفوذ به لایههای بیولوژیک مغز
نکته متمایزکننده این مطالعه، شیوه سنجش اثر بود. بهجای اکتفا به آزمونهای رفتاری و پرسشنامهای، پژوهشگران از تصویربرداری تخصصی PET با ماده نشاندار FEOBV استفاده کردند که میزان فعالیت ناقل وزیکولی استیلکولین را در مغز نشان میدهد — شاخصی مستقیم و بسیار دقیق از سلامت سیستم کولینرژیک.
این سیستم که وظیفه ترشح و انتقال انتقالدهنده عصبی استیلکولین را بر عهده دارد، نقشی کلیدی در کارکردهای حافظه و توجه ایفا میکند و بهطور طبیعی با افزایش سن (حدود ۲.۵ درصد در هر دهه) رو به افول میرود. نتایج تصویربرداری نشان داد گروهی که تمرین سرعتمحور انجام داده بودند، افزایش معناداری در اتصال FEOBV در قشر سینگولیت قدامی (Anterior Cingulate Cortex) — ناحیهای حیاتی درگیر در توجه و کنترل شناختی — تجربه کردند، با اندازه اثر متوسط.
چرا این یافته یک گام بزرگ است؟
اهمیت این مطالعه در اینجاست: برای نخستینبار، شواهدی ارائه شد که تمرین شناختی دیجیتال میتواند یک نشانگر زیستی واقعی (Biomarker) مرتبط با پیری مغز را در جهت مطلوب تغییر دهد، نه اینکه صرفاً نمره یک تست یا مهارت در یک بازی خاص را بالا ببرد.
این نتیجه یک مکانیسم زیستی محتمل پیشنهاد میکند که میتواند بخشی از توضیح چگونگی کمک بازیهای مغزی به ساخت یا حفظ ذخیره شناختی باشد: شاید این تمرینها با کند کردن افت طبیعی سیستم کولینرژیک، به مغز کمک میکنند دیرتر به آستانه بروز علائم بالینی اختلال شناختی برسد.
مراجع
- M. Attarha, A. de Figueiredo Pelegrino, L. Ouellet, P. J. Toussaint, S. J. Grant, T. Van Vleet, and E. de Villers-Sidani, "Effects of Computerized Cognitive Training on Vesicular Acetylcholine Transporter Levels using [¹⁸F]Fluoroethoxybenzovesamicol Positron Emission Tomography in Healthy Older Adults: Results from the INHANCE Randomized Clinical Trial," JMIR Serious Games, vol. 13, p. e75161, 2025, doi: 10.2196/75161.