چرا سلامت روده بر سلامت مغز (تمرکز و حافظه) اثر می‌گذارد؟

روده و مغز با هم در ارتباط مستقیم هستند. این ارتباط از طریق یک شبکه پیچیده به نام «محور روده-مغز» انجام می‌شود. مهم‌ترین مسیر این ارتباط، عصب واگ است که مثل یک بزرگراه عصبی، پیام‌ها را بین روده و مغز رد و بدل می‌کند. جالب است بدانید بیشتر این پیام‌ها از روده به سمت مغز می‌روند. به همین دلیل، حال روده می‌تواند مستقیماً روی خلق‌وخو، تمرکز و سطح استرس ما تأثیر بگذارد.

سروتونین کجا ساخته می‌شود؟

حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد ماده شیمیایی سروتونین (که به آن هورمون آرامش و شادی هم می‌گویند) در روده ساخته می‌شود، نه در مغز. این سروتونین بیشتر در خود روده کار می‌کند و مستقیماً وارد مغز نمی‌شود. اما باکتری‌های مفید روده با کمک به ساخت مواد اولیه لازم برای سروتونین مغز، به‌طور غیرمستقیم روی حال روحی ما اثر می‌گذارند. وقتی این باکتری‌ها سالم و متعادل باشند، مغز هم بهتر کار می‌کند.

التهاب روده و مه‌مغزی

اگر به خاطر رژیم غذایی ناسالم، استرس زیاد یا دلایل دیگر، تعادل باکتری‌های روده به هم بخورد، التهاب در روده بالا می‌رود. این التهاب می‌تواند سیگنال‌هایی به مغز بفرستد و باعث شود تمرکز، یادگیری و حافظه ضعیف‌تر شود. خیلی از افراد در این شرایط احساس اضطراب بی‌دلیل، مه‌مغزی (احساس گیجی و عدم تمرکز) یا پایین آمدن خلق‌وخو را تجربه می‌کنند.

چگونه سلامت روده را بهبود دهیم؟

دانشمندان راه‌هایی پیدا کرده‌اند که با کمک آن‌ها می‌توان سلامت روده را بهتر کرد:

• مصرف غذاهای تخمیری مثل ماست و کلم‌شور
• کاهش مصرف شکر و فست‌فود
• خواب کافی و مدیریت استرس
• استفاده از پروبیوتیک‌ها (با نظر متخصص)

این کارها معمولاً به‌تنهایی معجزه نمی‌کنند، اما می‌توانند نقطه شروع خوبی برای بهبود حال روحی و ذهنی باشند.

جمع‌بندی

سلامت روده یکی از عوامل مهم در سلامت ذهن است، اما همه چیز نیست. عوامل دیگری مثل ژنتیک، محیط زندگی و وضعیت روانی هم نقش دارند. با این حال، توجه به روده از طریق تغذیه مناسب و سبک زندگی سالم می‌تواند کمک قابل‌توجهی به آرامش ذهن و تمرکز بهتر کند.

مراجع

1. B. Bonaz, T. Bazin, and S. Pellissier, "The vagus nerve at the interface of the microbiota-gut-brain axis," Frontiers in Neuroscience, vol. 12, p. 49, 2018.
2. E. A. Mayer, K. Nance, and S. Chen, "The gut-brain axis," Annual Review of Medicine, vol. 73, pp. 439–453, 2022.
3. J. F. Cryan et al., "The microbiota-gut-brain axis," Physiological Reviews, vol. 99, no. 4, pp. 1877–2013, 2019.
4. A. Góralczyk-Bińkowska, D. Szmajda-Krygier, and E. Kozłowska, "The microbiota-gut-brain axis in psychiatric disorders," International Journal of Molecular Sciences, vol. 23, no. 19, p. 11245, 2022.
5. M. D. Gershon, "5-Hydroxytryptamine (serotonin) in the gastrointestinal tract," Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity, vol. 20, no. 1, pp. 14–21, 2013.